Trung Tâm Điều Hành
Hệ Thống Điện Mặt Trời Việt Nam

Với cơ chế hiện nay, phần điện mặt trời bạn tự dùng ngay tại nhà có giá trị cao hơn nhiều so với phần dư đẩy lên lưới. Vì vậy, thay vì chỉ tìm cách lắp thêm tấm pin, một trong những cách tối ưu hiệu quả và ít tốn kém nhất là dịch chuyển tải: sắp xếp thời gian dùng các thiết bị điện trùng với lúc hệ đang phát mạnh vào ban ngày.

Vì sao tự dùng có giá trị hơn bán lên lưới

Mỗi kWh điện mặt trời có hai cách "sử dụng": tự dùng hoặc bán lên lưới.

• Khi tự dùng, bạn tránh phải mua đúng lượng điện đó từ lưới theo giá bán lẻ, vốn tính theo bậc thang và ở bậc cao khá đắt.
• Khi bán lên lưới phần dư, mức giá mua điện dư áp dụng thấp hơn nhiều so với giá điện bán lẻ ở các bậc cao.

Nói cách khác, một kWh tự dùng giúp bạn "tiết kiệm" theo giá mua điện, trong khi một kWh bán ra chỉ thu về theo mức giá điện dư. Chênh lệch này là lý do vì sao tăng tỷ lệ tự dùng gần như luôn có lợi hơn là để điện chảy ngược lên lưới rồi mua lại vào buổi tối với giá cao.

Những thiết bị nên dịch sang ban ngày

Mục tiêu là "hứng" điện vào đúng khung giờ nắng, thường là khoảng giữa buổi sáng đến đầu giờ chiều. Những thiết bị tiêu thụ nhiều và có thể chủ động về thời gian là ứng viên tốt nhất.

• Bơm nước: bơm đầy bồn chứa vào ban ngày, dùng dần vào buổi tối.
• Máy giặt, máy sấy, máy rửa bát: đặt chạy vào buổi trưa thay vì tối.
• Sạc xe điện: ưu tiên sạc trong khung giờ nắng nếu xe ở nhà ban ngày.
• Bình nóng lạnh: đun nước nóng và tích trữ vào ban ngày, dùng cho buổi tối.
• Điều hòa: làm mát sẵn nhà vào buổi trưa, hoặc dịch nhu cầu làm mát của các khu vực ít người sang khung giờ nắng.

Nguyên tắc là ưu tiên những tải "chuyển được về thời gian" và những tải có khả năng tích trữ dưới dạng khác như nước nóng, nước trong bồn, hay pin xe.

Dùng hẹn giờ và tự động hóa

Việc dịch tải sẽ chỉ bền vững khi nó tự chạy, thay vì phụ thuộc vào việc bạn nhớ bật tắt mỗi ngày.

• Ổ cắm và công tắc hẹn giờ cho các thiết bị đơn giản như bơm, bình nóng lạnh.
• Chế độ hẹn giờ có sẵn trên máy giặt, máy rửa bát, điều hòa đời mới.
• Bộ điều khiển thông minh kết nối với hệ giám sát: chỉ kích hoạt thiết bị khi công suất phát vượt một ngưỡng, tức là khi đang có điện dư.

Cách tiếp cận theo ngưỡng công suất thường tối ưu hơn hẹn giờ cứng, vì nó phản ứng theo lượng nắng thực tế trong ngày thay vì một mốc giờ cố định.

Vai trò của pin lưu trữ

Dịch tải giúp bạn tận dụng điện vào ban ngày, nhưng phần lớn nhu cầu sinh hoạt lại rơi vào buổi tối khi hệ không còn phát. Đây là lúc pin lưu trữ phát huy tác dụng.

• Pin tích phần điện dư ban ngày để dùng vào buổi tối, thay vì bán rẻ rồi mua lại đắt.
• Kết hợp pin với dịch tải giúp nâng tỷ lệ tự dùng lên đáng kể.

Tuy nhiên, pin là một khoản đầu tư có chi phí và tuổi thọ theo số chu kỳ sạc xả. Hiệu quả kinh tế phụ thuộc vào chênh lệch giá điện, mức tiêu thụ buổi tối và dung lượng chọn lắp. Nên tính toán trước khi quyết định thay vì lắp theo cảm tính. Trong nhiều trường hợp, tối ưu dịch tải "miễn phí" nên được làm triệt để trước, rồi mới cân nhắc bổ sung pin.

Đo lường và điều chỉnh theo thực tế

Tối ưu tự dùng là một quá trình lặp lại, không phải cài đặt một lần rồi thôi.

• Theo dõi tỷ lệ tự dùng và lượng điện đẩy lên lưới qua ứng dụng giám sát.
• Quan sát khung giờ hệ phát mạnh nhất trong từng mùa để canh lịch chạy thiết bị.
• Điều chỉnh lịch hẹn giờ theo mùa, vì đường cong sản lượng mùa hè và mùa mưa khác nhau.

Chỉ khi có số liệu, bạn mới biết thay đổi nào thực sự hiệu quả.

AutoSPC luôn khuyến nghị khách hàng khai thác tối đa việc dịch tải và tự động hóa trước, vì đây là cách nâng hiệu quả đầu tư mà gần như không phát sinh chi phí lớn. Takeaway: hãy chuyển các thiết bị tiêu thụ nhiều và có thể tích trữ sang khung giờ nắng, để hẹn giờ hoặc tự động hóa làm việc thay bạn, và chỉ bổ sung pin lưu trữ sau khi đã tối ưu hành vi sử dụng.

Bài liên quan

• Điện mặt trời phát thấp? Tự kiểm tra trong 1 phút, không cần leo mái
• Dùng điện mặt trời lưu trữ làm nguồn dự phòng khi mất điện
• Kéo dài tuổi thọ pin lưu trữ - mẹo vận hành đúng cách

Nội dung mang tính tham khảo kỹ thuật, không thay thế văn bản pháp luật hay tư vấn thiết kế cho công trình cụ thể. Số liệu có ngày cập nhật ở đầu bài; khi chính sách hoặc giá thay đổi, AutoSPC sẽ cập nhật.